L-2-hydroxy-glutaric aciduria, czyli acyduria L-2-hydroksyglutarowa, to dziedziczna choroba metaboliczno-neurologiczna, w której dochodzi do zaburzonego metabolizmu L-2-hydroksyglutaranu. Związek ten gromadzi się w organizmie, między innymi w moczu, osoczu i płynie mózgowo-rdzeniowym, a jego nadmiar wywiera szkodliwy wpływ na ośrodkowy układ nerwowy. U chorych psów mogą występować encefalopatia, ataksja, drżenia, drgawki, sztywność mięśni, zaburzenia koordynacji, zmiany zachowania oraz stopniowe pogarszanie sprawności neurologicznej. Objawy mogą mieć charakter przewlekły i postępujący, a ich nasilenie może różnić się pomiędzy poszczególnymi zwierzętami.
L-2-hydroxy-glutaric aciduria jest związana z mutacjami w genie L2HGDH, który koduje enzym L-2-hydroksyglutaranową dehydrogenazę. Enzym ten odpowiada za prawidłowy metabolizm L-2-hydroksyglutaranu. Gdy jego aktywność jest zaburzona, L-2-hydroksyglutaran gromadzi się w organizmie i uszkadza przede wszystkim komórki ośrodkowego układu nerwowego. Skutkiem są objawy encefalopatii, niezborności ruchowej, drgawek, drżeń, sztywności mięśni i zaburzeń zachowania. Choroba dziedziczy się autosomalnie recesywnie, dlatego pies chory musi odziedziczyć wadliwy wariant od obojga rodziców.
L-2-hydroxy-glutaric aciduria nie jest zwykłą niezdarnością ani typową padaczką bez tła metabolicznego. Jeśli pies ma drgawki, chodzi chwiejnie, ma drżenia, sztywnieje po wysiłku lub pobudzeniu, traci koordynację, zachowuje się inaczej niż zwykle albo wydaje się zdezorientowany, powinien zostać zbadany przez lekarza weterynarii. Badanie genetyczne może potwierdzić dziedziczne podłoże choroby, ale pies z objawami wymaga także pełnej oceny neurologicznej. Stała kontrola weterynaryjna pomaga ograniczyć objawy i poprawić bezpieczeństwo psa.
Diagnostyka opiera się na ocenie objawów neurologicznych, wieku wystąpienia choroby, badaniach metabolicznych oraz badaniu genetycznym. Lekarz weterynarii może zwrócić uwagę na ataksję, chwiejny chód, drgawki, drżenia, sztywność mięśni, zaburzenia zachowania, otępienie, pogorszenie koordynacji i napadowe pogorszenie objawów po wysiłku lub pobudzeniu. Pomocne może być badanie neurologiczne, rezonans magnetyczny mózgu oraz oznaczenie L-2-hydroksyglutaranu w moczu, osoczu lub płynie mózgowo-rdzeniowym. Badanie genetyczne pozwala wykryć wariant w genie L2HGDH i potwierdzić dziedziczne podłoże choroby.
Objawy L-2-hydroxy-glutaric aciduria zwykle dotyczą ośrodkowego układu nerwowego. U chorego psa mogą pojawiać się drgawki, ataksja, chwiejny chód, zaburzenia koordynacji, drżenia, sztywność mięśni oraz niezgrabne poruszanie się. U części psów występują zmiany zachowania, utrata wyuczonych zachowań, pobudliwość, dezorientacja albo objawy przypominające otępienie. Objawy mogą nasilać się po wysiłku, stresie lub pobudzeniu. Choroba może mieć przebieg postępujący, ale nasilenie objawów jest zmienne i u części psów możliwe jest długotrwałe leczenie objawowe, szczególnie napadów drgawkowych.
Nie istnieje leczenie przyczynowe, które usuwa defekt genetyczny i całkowicie zatrzymuje chorobę. Postępowanie polega na kontroli objawów neurologicznych, szczególnie drgawek, oraz na ograniczaniu czynników nasilających objawy. Lekarz weterynarii może zalecić leczenie przeciwdrgawkowe, kontrolę neurologiczną, dostosowanie aktywności, unikanie nadmiernego pobudzenia i stresu oraz monitorowanie jakości życia psa. W przypadku nasilonych napadów, pogorszenia koordynacji lub gwałtownej zmiany zachowania konieczna jest pilna konsultacja weterynaryjna.
Rokowanie jest ostrożne i zależy od nasilenia objawów neurologicznych. Choroba ma charakter przewlekły i może postępować, ale u części psów objawy, zwłaszcza napady drgawkowe, mogą być kontrolowane leczeniem objawowym. Rokowanie pogarsza się, jeśli występują częste drgawki, silna ataksja, postępujące zaburzenia zachowania, utrata sprawności lub niska jakość życia. Wczesne rozpoznanie pomaga dobrać leczenie i ograniczyć ryzyko niepotrzebnego rozmnażania nosicieli.
L-2-hydroxy-glutaric aciduria ma bardzo duże znaczenie hodowlane, ponieważ dziedziczy się autosomalnie recesywnie. Psy chore nie powinny być wykorzystywane w rozrodzie. Nosiciele zwykle wyglądają zdrowo, ale mogą przekazywać wariant potomstwu. Nie należy kojarzyć dwóch nosicieli, ponieważ część szczeniąt może urodzić się chora. W rasach predysponowanych badanie genetyczne powinno być wykonane przed planowaniem skojarzeń, szczególnie jeśli w linii występowały drgawki, ataksja, drżenia, sztywność mięśni, encefalopatia lub niewyjaśnione zaburzenia zachowania.
Zaawansowana analiza DNA pomaga lepiej zrozumieć genetyczne predyspozycje i podejmować świadome decyzje dotyczące zdrowia zwierząt. Badanie PetGen analizuje warianty genetyczne związane z ryzykiem wystąpienia wybranych chorób dziedzicznych i wielogenowych. Wynik dostarcza cennych informacji o predyspozycjach zdrowotnych zwierzęcia, wspierając profilaktykę, planowanie dalszej diagnostyki oraz codzienną opiekę. To narzędzie, które pomaga właścicielom, hodowcom i lekarzom weterynarii działać wcześniej i bardziej świadomie.
